Dłutownica czy frezarka do rowków wpustowych?

Rowki wpustowe służą do przenoszenia momentu obrotowego pomiędzy wałem a osadzonym na nim kołem zębatym, kołem pasowym, sprzęgłem lub piastą. Ich dokładność wpływa na prawidłowe dopasowanie wpustu, osiowość połączenia oraz trwałość całego mechanizmu.

Do wykonywania rowków wpustowych najczęściej wykorzystuje się dłutownicę albo frezarkę. Obie maszyny mogą realizować tego typu zadania, ale najlepiej sprawdzają się przy innych detalach. Dłutownica jest szczególnie przydatna podczas obróbki rowków wewnętrznych, natomiast frezarka zapewnia większą wydajność przy rowkach zewnętrznych wykonywanych na wałach i płaskich elementach.

Jak działa dłutownica?

Dłutownica wykorzystuje narzędzie wykonujące ruch posuwisto-zwrotny. Podczas każdego ruchu roboczego nóż skrawa niewielką warstwę materiału. Kolejne przejścia stopniowo zwiększają głębokość rowka aż do uzyskania wymaganego wymiaru.

Najważniejszą zaletą dłutownicy jest możliwość obróbki trudno dostępnych powierzchni wewnętrznych. Nóż można wprowadzić do otworu piasty, koła zębatego, tulei lub koła pasowego i wykonać prosty rowek wpustowy bez konieczności dzielenia elementu.

Dłutownice znajdują zastosowanie przy produkcji i regeneracji:

• kół zębatych i pasowych,
• tulei oraz piast,
• sprzęgieł,
• elementów przekładni,
• części maszyn z rowkami wewnętrznymi,
• wielowypustów i profili wewnętrznych.

Maszyna sprawdza się szczególnie dobrze w warsztatach remontowych, narzędziowniach oraz zakładach wykonujących krótkie serie nietypowych części.

Dlaczego dłutownica jest lepsza do rowków wewnętrznych?

Wykonanie rowka wewnątrz otworu stanowi dla frezarki duże ograniczenie. Standardowy frez nie zawsze ma odpowiedni dostęp do obrabianej powierzchni, zwłaszcza gdy otwór jest długi, zamknięty albo ma niewielką średnicę.

Dłutownica może obrabiać materiał na całej długości otworu. Operator dobiera szerokość noża do wymiaru wpustu, ustawia detal i stopniowo zwiększa głębokość skrawania. Pozwala to wykonywać rowki w gotowych piastach bez konieczności stosowania specjalnego frezowania, przeciągania lub elektrodrążenia.

Zaletą jest także duża elastyczność. Zmiana szerokości rowka wymaga przede wszystkim zastosowania innego noża. Nie trzeba przygotowywać kosztownego przeciągacza przeznaczonego wyłącznie do jednego wymiaru.

Proces dłutowania jest wolniejszy niż typowe frezowanie, ale przy produkcji jednostkowej, regeneracji części i krótkich seriach może mieć korzystną relację kosztu do możliwości.

Kiedy lepsza będzie frezarka?

Frezarka najlepiej sprawdza się przy rowkach wykonywanych na zewnętrznej powierzchni wałów, osi oraz innych elementów, do których narzędzie ma swobodny dostęp. Obracający się frez usuwa materiał w sposób ciągły, dlatego proces jest zwykle szybszy niż dłutowanie.

Do wykonywania rowków wpustowych można stosować między innymi frezy palcowe i tarczowe. Frezarka umożliwia dokładne ustawienie szerokości, długości i głębokości rowka. Przy zastosowaniu ograniczników, podzielnicy lub sterowania CNC łatwiej zachować powtarzalność kolejnych części.

Frezarka będzie dobrym wyborem przy:

• wykonywaniu rowków na wałach,
• obróbce otwartych powierzchni,
• produkcji seryjnej,
• rowkach o różnej długości,
• wykonywaniu rowków teowych i prowadzących,
• obróbce elementów wymagających kilku operacji w jednym zamocowaniu.

Największą zaletą frezarki jest uniwersalność. Po wykonaniu rowka ta sama maszyna może frezować płaszczyzny, otwory, kieszenie, stopnie oraz inne powierzchnie detalu.

Dokładność i jakość rowka

Obie technologie mogą zapewnić dokładny rowek, jeżeli maszyna, narzędzie i detal są prawidłowo ustawione. W praktyce efekt zależy od sztywności konstrukcji, ostrości narzędzia, parametrów skrawania oraz sposobu mocowania elementu.

W dłutownicy trzeba zwrócić uwagę na ustawienie noża względem osi otworu. Nieprawidłowe bazowanie może spowodować przesunięcie rowka lub różnicę jego szerokości. Istotna jest również właściwa głębokość kolejnych przejść, ponieważ zbyt agresywne skrawanie może powodować drgania i pogorszenie jakości powierzchni.

Podczas frezowania kluczowe są bicie narzędzia, sztywne zamocowanie wału oraz prawidłowe ustawienie jego osi. Zbyt duży luz lub niewłaściwie dobrany frez mogą prowadzić do poszerzenia rowka, przez co wpust nie będzie odpowiednio dopasowany.

Dłutownica a przeciąganie rowków

Rowki wewnętrzne można wykonywać również za pomocą przeciągacza. Metoda zapewnia wysoką wydajność i powtarzalność, dlatego dobrze sprawdza się w produkcji seryjnej. Wymaga jednak narzędzia dopasowanego do konkretnej szerokości rowka i średnicy otworu.

Dłutownica jest bardziej elastyczna. Pozwala wykonywać różne rowki przy użyciu wymiennych noży i nie wymaga kompletowania wielu przeciągaczy. Będzie więc korzystniejsza przy krótkich seriach, regeneracji części oraz zmiennych zleceniach.

Którą maszynę wybrać?

Dłutownicę warto wybrać, gdy zakład regularnie wykonuje rowki wewnętrzne w piastach, tulejach i kołach. Sprawdzi się również przy naprawie części, produkcji jednostkowej oraz obróbce elementów o niestandardowych wymiarach.

Frezarka będzie lepszym rozwiązaniem do rowków zewnętrznych na wałach. Zapewnia szybsze skrawanie, dużą uniwersalność i możliwość wykonywania wielu operacji bez przekładania detalu na inną maszynę.

W rozbudowanym warsztacie obie maszyny wzajemnie się uzupełniają. Frezarka obsługuje wały i otwarte powierzchnie, natomiast dłutownica przejmuje rowki wewnętrzne, których nie można wygodnie wykonać frezem.

Podsumowanie

Dłutownica najlepiej sprawdza się przy wykonywaniu wewnętrznych rowków wpustowych w piastach, tulejach, sprzęgłach i kołach zębatych. Zapewnia dostęp do powierzchni znajdujących się wewnątrz otworu i daje dużą elastyczność przy krótkich seriach.

Frezarka jest wydajniejsza podczas wykonywania rowków zewnętrznych na wałach oraz innych łatwo dostępnych powierzchniach. Wybór powinien zależeć od położenia rowka, wielkości serii, wymaganej dokładności i pozostałych operacji realizowanych na detalu.